Yii2 WordPress Web dasturlash Video dars Startap Shaxsiy rivojlanish SEO Sayt tayyorlash Qanday qilib Laravel Internetda pul ishlash Ingliz tili grammatikasi Ingliz tili IELTS

Domen haqida

Domen haqida

Domen – bu cheksiz internet ummonidagi serverlardan birida joylashgan qaysidir saytga olib boradigan manzil hisoblanadi. Aslida Siz hosting xizmatidan foydalanib, saytingizni qaysidir serverga joylashtirganingizda, saytingiz manzili (server nuqta’i nazaridan) qandaydir IP manzilga teng bo’ladi. Masalan, 192.168.162.134 Bunday IP manzilni eslab qolish qiyin. Agar domen bo’lmaganida saytingizga tashrif buyurish uchun foydalanuvchilar saytingiz IP manzilini eslab qolishlari va brauzerlariga 192.168.162.134 deb yozish orqali saytingizga kirishlari kerak bo’lar edi. Domen afzalligi shundaki, u tushunarsiz va eslab qolish qiyin bo’lgan IP manzillarni odamlarga tushunarli, eslab qolish oson bo’lgan chiroyli sayt nomlari aylantiradi. Shuning uchun ham domen sotib olganingizda eng avvalo bu domenni hostingingiz IP manziliga ulab qo’yasiz. Shunda domen nomi saytingiz IP manzilining tarjimasi bo’lib qoladi. Har safar foydalanuvchilar o’z brauzerlarida domen nomingizni yozishsa, bu domen hostingingiz serverining IP manzilini chaqiradi va foydalanuvchiga saytingiz ko’rsatiladi!

Misol uchun, azamat.uz sayti hostingining sayt joylashgan qismi uchun IP manzili 192.168.111.222 deb hisoblaylik. Mening saytimga kirish uchun foydalanuvchilarning bu IP manzilni yozishlari ularga qiyinchilik tug’dirishi mumkin. Bu o’rinda foydalanuvchilar uchun eslab qolish oson va tushunarli bo’lgan domen bor. Ular mening saytimga tashrif buyurishlari uchun mening ismimga moslab ochilgan domenni o’z brauzerlarida ochishlari kifoya bo’ladi. Sayt tarkibi esa quyidagi tartibda ularga yetkaziladi:

AZAMAT.UZ -> 192.168.111.222 -> SAYT

Domen ismlarda “domen hududi” degan tushuncha mavjud. Bu hududlar saytlarning u yoki bu turga ta’luqli ekanligini ko’rsatib turadi. Hozirgi kunda eng mashxur domen ism hududlariga .com (kommersiya-tijorat saytlari), .net (internet), .info (informatsiya-ma’lumot saytlari), .edu (education-ta’lim sohasiga oid saytlar), .org (organisation-tashkilot saytlari), .gov (government-hukumat saytlari) va boshqa davlat kodi yuqori bosqichli domenlar (country code top-level domains – ccTLD) kiradi.

ccTLD domenlari qaysidir davlat nomi qisqarmasiga asoslangan domen hududlariga bo’linadi. Masalan, O’zbekiston uchun .uz domenlari, Rossiya uchun .ru domenlari, Fransiya uchun .fr domenlari va hokazo. Har bir domen hududini o’ziga tegishli bo’lgan davlat boshqaradi. Misol uchun, .uz domenlariga O’zbekistondan boshqa hech qaysi davlat ro’yxatdan o’tkazish huquqiga ega bo’la olmaydi.

Domen ismlar domen registratorlari orqali amalga oshiriladi. Har bir domen nomi faqat bir marta ro’yxatga olinishi mumkin va uning nusxalari bo’lishi mumkin emas. Masalan, azamat.uz sayti men tomonimdan band qilingan va bu domen (toki men undan vos kechmagunimcha) boshqalar tomonidan ro’yxatga olinishi mumkin emas.

U yoki bu domenning bandligi yoki ro’yxatga olinish uchun bo’shligini tekshirish domen registratorlarining whois so’rovi yordamida tekshirilishi mumkin. O’zbekiston domen registratorlari boshlig’i ccTLD.uz hisoblanadi. Bu saytga www.cctld.uz yoki oddiygina www.whois.uz domeni orqali kirish mumkin. ccTLD.uz saytiga tashrif buyurib Siz O’zbekiston domen registratorlari haqida ma’lumot olishingiz va saytning chap tomon menyudan pastki qismida joylashgan kichik forma orqali qaysidir domenning bo’shligi yoki bandligini tekshirishingiz mumkin.

Domen ismlar bir necha bosqichlarga bo’linadi. Ularni quyidagicha tushuntiraman:

.uz – birinchi bosqichli domen nomi (u hech qanday saytga olib bormaydi, shunchaki saytning O’zbekistonga ta’luqli ekanligini ko’rsatadi).

azamat.uz – ikkinchi bosqichli domen nomi (ya’ni, azamat birinchi bosqichli .uz domeniga tegishli, degan ma’noni bildiradi).

english.azamat.uz – uchinchi bosqichli domen nomi (english bu yerda uchinchi bosqichli domen nomi hisoblanadi. U ikkinchi bosqichli azamat va birinchi bosqichli .uz domenlari tarkibida).

test.english.azamat.uz – to’rtinchi bosqichli domen nomi (va hokazo shunday davom etaveradi…).

Ikkinchi bosqichli domen nomini registratorlar orqali ro’yxatdan o’tkazganingizdan so’ng o’zingiz istaganingizcha uchinchi, to’rtinchi, beshinchi… bosqichdagi domenlarni yarataverishingiz mumkin bo’ladi.

Domen nomi ro’yxatga olingandan so’ng Siz uning sozlanmalarini saytingiz joylashgan hosting IP manziliga (ular “nameserver” deb yuritiladi) mos ravishda tahrirlashingiz kerak bo’ladi. Shundan so’ng 24 soat ichida domeningiz ko’rsatilgan nameserverda joylashgan saytingizga olib borishni boshlaydi.

Domen haqida” maqolasida 30 fikr

  1. Maxmud

    Salom. meni saytingizga aloqador bo’lmagan bir savolim bor edi. Internetga chiqish uchun eng qulayi nima: USB modemmi, WiFi, Uzonline modemmi? men hali unchalik yaxshi tushunmayman. Tezligi yaxshi, narxi arzoni qaysi? shular to’g’risida to’liqroq ma’lumot berolasizmi yoki qayerdan bilib olsam bo’ladi.

    Javob berish

    1. Azamat Xodjakov

      Uyingizga eng yaqin bo’lgan UzOnline internet servis provayderi idorasiga borib uchrashing, u yerda Sizga maslahat berishadi. To’lqin orqali (USB-modem, WiFi) ishlaydigan internetga nisbatan sim orqali ishlaydigan internet bir necha barobar tezroq.

  2. Azambek

    Assalomu alaykum! Azamat akka
    men arsenal-d dan XITGAME.UZ degan sayti ochmoqchi edim. Lekin men jizzaxning chetida turaman To’lovni websumda amalga oshirishga imkoniyatim yo’q.
    Azamat akka iltimos menga shu saytni ochib bering, men sizga pasport ko’piyamni jo’nataman.

    Javob berish

    1. Azamat Xodjakov

      Agar HTML yoki PHP xujjatlari ustida ishlashni nazarda tutayotgan bo’lsangiz Adobe Dreamweaver dasturini tavsiya etaman.

    1. Azamat Xodjakov

      Bemalol joylashingiz, maqolalarimdan foydalanishingiz mumkin. Ammo har bir maqola oxirida “Azamat.uz saytidan olingan”, degan ma’nodagi yozuv saytimga to’g’ridan-to’g’ri bog’ yordamida ko’rsatilishi shart.

  3. Great

    Aka bitta savolim bor edi,
    Sayt yaratilish jarayonida birinchi domen olinishi kerakmi yoki xostingmi,iltimos juda zarur edi.
    Ozingiz bu ishni qanday amalga oshirgansiz

    Javob berish

    1. Azamat Xodjakov

      Buning hech qanday ahamiyati yo’q. Xohlaganingizni, imkoniyatingizga qarab birinchi yoki ikkinchi o’rinda olavering! Men avval domen olib, keyin hosting olganman. Ammo bu ketma-ketlikning sayt tayyorlash jarayoniga hech qanday ahamiyati yo’q.

  4. vuelta

    masalan brinchi domen olib chet el hostingiga yunaltirib turib keyin uzb hostingidan olib u domenni uzb hostingiga yunaltiriladida a)

    Javob berish

  5. Javohir The Best Boy

    Salom Azamat aka agar 2 chi darajali domenni sotib olganizdan keyin qogan 3 chi 4 chi darajali domenlarni bepul ochsa boladimii yo uniyam yana aloxida pulga yana olasmi provayderlardan…?

    Javob berish

    1. Azamat Xodjakov

      3-daragajadi, 4-, 5- va hokazo darajadagi demonlarni o’zingiz cheksiz yaratishingiz mumkin. Buning uchun ortiqcha pul to’lanmaydi.

    1. Azamat Xodjakov

      Hosting admin panelidagi domenlarni boshqarish orqali yaratiladi

  6. Mumin

    Salom Azamat aka sizga savolim boridi men sayt ochgandim 3-darajadagi domen da , men 2-darajadagi domen sotib oldim uni qanday saytmga briktirsam boladi ? javob uchun oldindan raxmat !

    Javob berish

    1. Azamat Xodjakov

      Hostingning DNS sozlanmalaridan va domenning name server degan qismiga hosting IP manzillarini yozish orqali.

  7. Sevinch

    Azamat aka,sizga bitta savolim boridi.Whois.uz saytida id va domen uchun royhatdan otdim.Shundan keyin “Siz ro’yhatdan muvaffaqiyatli o’tdiz” dip yozuv chiqti.. So’ng e-mailimga parol keldi uni hich qayoqqa yozmimanmi??Keyin domen uchun pulni kompaniyani o’ziga borip to’lasam bo’ladimi?Javob uchun oldindan rahmat!

    Javob berish

    1. Azamat Xodjakov

      Login/parolingiz bilan ro’yxatdan o’tilgan saytga kirishingiz mumkin. Kirish joyi bor.
      Qaysi kompaniyadan domen olayotganligingizga qarab naqd yoki plastik kartochka orqali to’lashingiz mumkin.

  8. azizbek

    Salom azamat aka men dukondan ilova ornatmoqchi edim lekin hisob qaydnomangiz xizmati mavjud emas deyapti lekin men hisob qaydnoma urnatganman shunga yordam beribg aka nima qilay?

    Javob berish

  9. Mahfuzaxon

    1.Assalomu alaykum Azamat aka Google qidiruv tizimi algoritmdagi “site” operatori qanday vazifani bajaradi?
    2.Elektron hujjat aylanishi to’g’risidagi qonun qachon qabul qilingan?
    Internet tarmog’iga saytlarni joylashtirish uchun serverdan ajratib beriladigan joydan foydalanishga nima deyiladi?
    3.Elektron portfolio tizimidagi ilmiy tadqiqot faoliyati turi qanday tarkibiy qismlardan iborat?

    Javob berish

  10. Mamayusuf

    Assalomu Alaykum Azamat aka sayt yaratish bo’yicha adobe dreamweaver yaxshimi yoki wordpress mi qaysini maslaxat berasiz.

    Javob berish

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan